Quy Định Mới Về An Toàn Thực Phẩm Và Kiểm Dịch Khi Xuất Khẩu

Quy định về an toàn thực phẩm, mức dư lượng tối đa (MRL) và kiểm dịch động thực vật (SPS) tại các thị trường xuất khẩu liên tục được cập nhật. Trong tháng 6/2026, nhiều quốc gia và khu vực như EU, Australia, Nhật Bản, New Zealand, Thổ Nhĩ Kỳ và Brazil đã đưa ra các dự thảo hoặc quy định mới có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hàng nông sản, thực phẩm và sản phẩm có nguồn gốc động thực vật từ Việt Nam.

Theo thông tin được Cục Xuất nhập khẩu cập nhật, từ ngày 16/6 đến 30/6/2026 có 21 thông báo dự thảo lấy ý kiến và 13 thông báo có hiệu lực liên quan đến các biện pháp SPS của các nước thành viên WTO.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, việc cập nhật quy định SPS không chỉ liên quan đến chất lượng hàng hóa mà còn ảnh hưởng đến hồ sơ, kiểm dịch, chứng nhận và khả năng thông quan tại nước nhập khẩu.

SPS Là Gì? Vì Sao Doanh Nghiệp Xuất Khẩu Cần Quan Tâm?

SPS (Sanitary and Phytosanitary Measures) là các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động, thực vật được các quốc gia áp dụng nhằm bảo vệ:

• Sức khỏe con người.
• Sức khỏe động vật.
• Sức khỏe thực vật.
• An toàn thực phẩm.
• Hệ sinh thái và môi trường.

Đối với hàng xuất khẩu của Việt Nam, SPS đặc biệt quan trọng với các nhóm:

• Trái cây.
• Rau củ.
• Cà phê.
• Hạt và ngũ cốc.
• Gia vị.
• Chè.
• Thực phẩm chế biến.
• Thịt và sản phẩm từ thịt.
• Thủy sản.
• Sản phẩm có nguồn gốc động vật.
• Hạt giống và vật liệu thực vật.

Một lô hàng có thể đã đáp ứng đầy đủ quy định tại Việt Nam nhưng vẫn bị kiểm tra, giữ hàng, yêu cầu bổ sung chứng từ hoặc từ chối nhập khẩu nếu không đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường đích.

MRL Là Gì?

MRL (Maximum Residue Limit) là mức dư lượng tối đa được phép của một hoạt chất hoặc chất liên quan trong thực phẩm, nông sản.

Các hoạt chất có thể liên quan đến:

• Thuốc bảo vệ thực vật.
• Thuốc thú y.
• Hóa chất nông nghiệp.
• Một số chất chuyển hóa hoặc hợp chất liên quan.

Ví dụ, nếu thị trường nhập khẩu quy định một mức MRL nhất định đối với một hoạt chất trên cà phê, trái cây hoặc gia vị, hàng xuất khẩu phải đáp ứng giới hạn đó.

Đáng chú ý, cùng một hoạt chất có thể có mức MRL khác nhau giữa các thị trường.

Vì vậy, doanh nghiệp không nên chỉ kiểm tra tiêu chuẩn tại Việt Nam mà cần kiểm tra quy định của chính quốc gia nhập khẩu.

EU Dự Kiến Điều Chỉnh MRL Đối Với 8 Hoạt Chất

Theo thông tin từ Logistics.gov.vn, EU đã đưa ra dự thảo liên quan đến việc sửa đổi mức MRL đối với 8 hoạt chất thuốc bảo vệ thực vật gồm:

• Azocyclotin.
• Chlorfenapyr.
• Cyhexatin.
• Dicofol.
• Endosulfan.
• Fenarimol.
• Fenpropathrin.
• Profenofos.

Dự thảo có thể ảnh hưởng đến nhiều nhóm hàng:

• Trái cây.
• Rau.
• Hạt có dầu.
• Chè.
• Cà phê.
• Gia vị.
• Thịt.
• Ngũ cốc.
• Một số sản phẩm có nguồn gốc động vật trên cạn.

Đáng chú ý, EU dự kiến điều chỉnh nhiều mức MRL xuống giới hạn định lượng đối với các hoạt chất chưa từng được phê duyệt hoặc đã bị rút phê duyệt.

Điều này có thể tạo thêm áp lực cho doanh nghiệp Việt Nam khi xuất khẩu nông sản sang EU.

EU Đồng Thời Cập Nhật Quy Định Kiểm Dịch Thực Vật

Bên cạnh MRL, EU còn đưa ra dự thảo liên quan đến việc sửa đổi các quy định nhằm ngăn chặn sự xâm nhập và lây lan của một số sinh vật gây hại kiểm dịch thực vật.

Một số nội dung liên quan đến:

• Danh mục sinh vật gây hại.
• Quy định kiểm dịch thực vật.
• Mã CN của hàng hóa.
• Yêu cầu đối với thực vật nhập khẩu và di chuyển trong EU.

Điều này đặc biệt đáng lưu ý với doanh nghiệp xuất khẩu:

trái cây – rau củ – hạt giống – cây trồng – sản phẩm thực vật.

Australia Điều Chỉnh Mức Dư Lượng Hóa Chất Nông Nghiệp Và Thuốc Thú Y

Australia thông báo dự thảo sửa đổi Phụ lục 20 của Bộ tiêu chuẩn thực phẩm Australia – New Zealand liên quan đến MRL đối với 13 hoạt chất/dạng hoạt chất.

Các hoạt chất được đề cập bao gồm:

• Clothianidin.
• Cinmethylin.
• Fludioxonil.
• Fluxapyroxad.
• Folpet.
• Glufosinate.
• Glufosinate-ammonium.
• Glufosinate-P-ammonium.
• Isocycloseram.
• Pydiflumetofen.
• Pyraclostrobin.
• Spirotetramat.
• Tetraniliprole.

Một số nhóm hàng đáng chú ý gồm:

• Đậu tương khô.
• Hạt cải dầu.
• Nho.
• Nho khô.
• Hạt bông.
• Xà lách.
• Vải.
• Mãng cầu/na.
• Một số sản phẩm có nguồn gốc động vật.
• Doanh nghiệp xuất khẩu thực phẩm sang Australia nên theo dõi các thay đổi về MRL để chủ động kiểm soát nguyên liệu và kết quả kiểm nghiệm.

Nhật Bản Siết Và Cập Nhật Nhiều Quy Định Về MRL

Nhật Bản đã ban hành nhiều thông báo liên quan đến việc điều chỉnh mức MRL đối với 6 hoạt chất:

• Esprocarb.
• Ethaboxam.
• Mandipropamid.
• Picarbutrazox.
• Polyoxorimzinc.
• Trifloxystrobin.

Các thay đổi áp dụng cho nhiều nhóm thực phẩm như:

• Rau.
• Củ.
• Trái cây.
• Trái cây có múi.
• Quả mọng.
• Ngũ cốc.
• Hạt dầu.
• Gia vị.
• Thảo mộc.
• Cà phê.
• Mật ong.
• Một số sản phẩm động vật.

Một số mức MRL đã điều chỉnh tăng hoặc bổ sung mới có hiệu lực từ ngày 16/12/2025, trong khi một số mức điều chỉnh giảm dự kiến áp dụng từ ngày 16/12/2026.

New Zealand Cập Nhật Quy Định Đối Với Thực Phẩm Và Sản Phẩm Động Vật

New Zealand đưa ra 3 thông báo dự thảo liên quan đến:

1. Mức dư lượng tối đa đối với hợp chất nông nghiệp.
2. Tiêu chuẩn sức khỏe nhập khẩu đối với một số sản phẩm sinh học và vật liệu có nguồn gốc động vật.
3. Tiêu chuẩn sức khỏe nhập khẩu đối với sản phẩm động vật dùng cho người.

Điều chỉnh MRL

New Zealand dự kiến sửa đổi hoặc bổ sung MRL đối với một số hợp chất như:

• Marbofloxacin.
• Nicarbazin.
• Pendimethalin.
• Cefuroxime.
• Enrofloxacin.
• Chlorotoluron.
• 2-Phenylphenol.

Các sản phẩm chịu tác động có thể bao gồm:

• Thịt.
• Gan.
• Thận.
• Mỡ.
• Da.
• Sữa.
• Trứng.
• Lúa mạch.
• Lúa mì.
• Sản phẩm gia cầm.

Yêu cầu đối với sản phẩm sinh học

New Zealand cũng dự kiến quy định yêu cầu nhập khẩu đối với một số:

• Vi sinh vật.
• Sản phẩm sinh học có nguồn gốc động vật.
• Dòng tế bào.

Tùy sản phẩm, yêu cầu có thể liên quan đến:

• Giấy phép nhập khẩu.
• Chứng nhận thú y.
• Tuyên bố của nhà sản xuất/nhà cung cấp/nhà nhập khẩu.
• Chứng nhận chiếu xạ.
• Bao bì.
• Vận chuyển.
• Kiểm tra hồ sơ khi hàng đến.

Đây là thông tin đặc biệt đáng chú ý với doanh nghiệp Việt Nam đang xuất khẩu thực phẩm, sản phẩm động vật hoặc sản phẩm có nguồn gốc động vật sang New Zealand.

New Zealand Có Thể Ảnh Hưởng Đến Những Nhóm Hàng Nào?

Doanh nghiệp xuất khẩu sang New Zealand cần đặc biệt chú ý nếu hàng thuộc các nhóm:

• Thực phẩm.
• Thực phẩm bổ sung.
• Nguyên liệu thực phẩm.
• Sản phẩm có nguồn gốc động vật.
• Mỹ phẩm có thành phần nguồn gốc động vật.
• Sản phẩm trị liệu.
• Sản phẩm sinh học.
• Một số sản phẩm sử dụng trong thú y hoặc làm vườn.

Không nên mặc định rằng hàng có giá trị nhỏ hoặc hàng mẫu sẽ được miễn mọi yêu cầu nhập khẩu.

Thổ Nhĩ Kỳ Thay Đổi Yêu Cầu Trên Giấy Chứng Nhận Kiểm Dịch

Từ 04/08/2026, Thổ Nhĩ Kỳ áp dụng yêu cầu mới liên quan đến thông tin trên Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật hoặc Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật tái xuất khẩu.

Các yêu cầu cụ thể theo Phụ lục 4 phải được ghi rõ, đầy đủ tại mục tương ứng trên giấy chứng nhận và tuân thủ tiêu chuẩn ISPM 12.

Nếu giấy chứng nhận được cấp từ thời điểm này nhưng không thể hiện đầy đủ yêu cầu, chứng nhận có thể bị coi là không hợp lệ và lô hàng có thể không được phép nhập khẩu vào Thổ Nhĩ Kỳ.

Đây là ví dụ cho thấy chỉ có giấy chứng nhận kiểm dịch thôi chưa chắc đã đủ; nội dung trên chứng nhận cũng phải đáp ứng yêu cầu của nước nhập khẩu.

Brazil Tăng Yêu Cầu Kiểm Dịch Đối Với Một Số Loại Hạt Giống

Brazil đưa ra các dự thảo quy định về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với:

• Hạt giống cải mù tạt Ethiopia (Brassica carinata).
• Hạt giống cải dầu (Brassica napus).

Theo nội dung dự thảo, mỗi lô hàng phải đi kèm Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật do cơ quan bảo vệ thực vật quốc gia của nước xuất xứ cấp, kèm tuyên bố bổ sung theo yêu cầu.

Lô hàng cũng phải đáp ứng yêu cầu về sinh vật gây hại.

Nếu phát hiện dịch hại kiểm dịch hoặc sinh vật có nguy cơ kiểm dịch, hàng có thể phải tái xuất hoặc tiêu hủy và Brazil có thể tạm dừng nhập khẩu trong thời gian đánh giá nguy cơ dịch hại.

Doanh Nghiệp Xuất Khẩu Việt Nam Cần Chuẩn Bị Gì?

Việc thay đổi quy định SPS cho thấy doanh nghiệp cần chuyển từ cách làm “hàng xuất được mới kiểm tra” sang “kiểm tra yêu cầu thị trường trước khi sản xuất và đóng hàng”.

1. Xác định đúng thị trường nhập khẩu

Không nên áp dụng một bộ tiêu chuẩn cho tất cả thị trường.

Ví dụ:

Cà phê xuất EU ≠ cà phê xuất Nhật Bản ≠ cà phê xuất Australia.

Mỗi thị trường có thể có yêu cầu riêng về MRL, kiểm dịch và an toàn thực phẩm.

2. Kiểm tra MRL trước khi xuất hàng

Đối với nông sản, doanh nghiệp nên kiểm tra:

• Hoạt chất sử dụng trong quá trình sản xuất.
• Mức MRL của nước nhập khẩu.
• Thời gian cách ly.
• Kết quả kiểm nghiệm.
• Hồ sơ truy xuất nguồn gốc.

3. Chuẩn bị chứng từ kiểm dịch

Tùy mặt hàng và thị trường, có thể cần:

• Phytosanitary Certificate.
• Veterinary Certificate.
• Health Certificate.
• Import Permit.
• Chứng nhận xuất xứ.
• Kết quả kiểm nghiệm.
• Chứng từ truy xuất nguồn gốc.

Không phải mọi loại hàng đều cần toàn bộ các chứng từ trên. Doanh nghiệp cần xác định theo sản phẩm và thị trường nhập khẩu cụ thể.

Hàng Bị Giữ Tại Cảng Nước Nhập Khẩu Vì Không Đạt SPS Phải Làm Sao?

Nếu hàng bị cơ quan chức năng giữ lại, doanh nghiệp cần xác định chính xác nguyên nhân.

Có thể là:

• Sai hoặc thiếu chứng nhận.
• Chứng nhận không đúng mẫu.
• Không đáp ứng MRL.
• Phát hiện dư lượng vượt mức cho phép.
• Phát hiện sinh vật gây hại.
• Sai thông tin trên chứng từ.
• Thiếu giấy phép nhập khẩu.
• Không đáp ứng tiêu chuẩn sức khỏe nhập khẩu.

Sau đó cần phối hợp giữa:

Exporter → Importer → Forwarder → Cơ quan kiểm dịch/Hải quan nước nhập khẩu

để xác định phương án xử lý.

Tùy trường hợp, hàng có thể được:

• Bổ sung hồ sơ.
• Kiểm tra lại.
• Xử lý theo yêu cầu của cơ quan chức năng.
• Tái xuất.
• Tiêu hủy.

Không nên tự ý yêu cầu hãng tàu hoặc forwarder giải phóng hàng khi lô hàng đang bị cơ quan chức năng giữ để kiểm tra chuyên ngành.

SPS Có Ảnh Hưởng Đến Chi Phí Logistics Không?

Có.

Một lô hàng không đáp ứng yêu cầu SPS có thể phát sinh thêm:

• Phí kiểm tra.
• Phí lưu kho.
• Phí lưu container.
• Phí lưu bãi.
• Phí kiểm nghiệm.
• Phí xử lý hàng.
• Chi phí tái xuất.
• Chi phí tiêu hủy.

Đặc biệt với hàng vận chuyển bằng đường biển, nếu quá trình kiểm tra kéo dài, doanh nghiệp có thể phải chịu thêm Demurrage/Detention hoặc các chi phí lưu kho, lưu bãi tùy tình trạng lô hàng.

Vì vậy, kiểm tra SPS trước khi xuất khẩu có thể giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí lớn hơn nhiều so với việc xử lý sự cố sau khi hàng đã đến cảng.

Vietship Hỗ Trợ Vận Chuyển Hàng Xuất Khẩu Quốc Tế

Vietship cung cấp giải pháp logistics cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu, bao gồm:

• Vận chuyển đường biển FCL.
• Vận chuyển đường biển LCL.
• Vận chuyển hàng không.
• Booking quốc tế.
• Nhận hàng tại kho.
• Khai báo hải quan.
• Hỗ trợ kiểm tra chứng từ.
• Theo dõi lịch trình hàng hóa.
• Vận chuyển nội địa.
• Tư vấn phương án logistics theo từng thị trường.

Đối với nhóm hàng nông sản, thực phẩm, sản phẩm động thực vật, doanh nghiệp nên cung cấp thông tin hàng hóa ngay từ đầu để kiểm tra yêu cầu vận chuyển và chứng từ phù hợp.

Kết Luận

Các quy định về an toàn thực phẩm, MRL và kiểm dịch động thực vật (SPS) đang liên tục được cập nhật tại nhiều thị trường xuất khẩu. Thông tin mới nhất được cập nhật trong tháng 6/2026 cho thấy EU, Australia, Nhật Bản, New Zealand, Thổ Nhĩ Kỳ và Brazil đều có những thay đổi hoặc dự thảo mới có thể ảnh hưởng đến hàng nông sản, thực phẩm và sản phẩm có nguồn gốc động thực vật.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, việc kiểm tra quy định SPS của thị trường nhập khẩu trước khi sản xuất, đóng gói và vận chuyển là yếu tố quan trọng để hạn chế nguy cơ hàng bị giữ tại cảng, từ chối nhập khẩu hoặc phải tái xuất.

Đặc biệt, với các mặt hàng như cà phê, trái cây, rau củ, gia vị, hạt, thực phẩm và sản phẩm có nguồn gốc động vật, doanh nghiệp nên kiểm tra đồng thời MRL – kiểm dịch – chứng từ – yêu cầu nhập khẩu trước khi booking vận chuyển.

Xem thêm:

Nhập Linh Kiện Ô Tô Từ Thái Lan Về Việt Nam: Thủ Tục Và Chi Phí  

Dịch vụ vận chuyển hỏa tốc bánh trung thu từ Bình Dương đi Hà Nội